Kể từ khi ra mắt vào năm 1998, Visual Basic 6.0 (sau đây gọi là VB6) đã được áp dụng trong mọi hệ thống nghiệp vụ cốt lõi của các doanh nghiệp Nhật Bản—như quản lý bán hàng, quản lý kho, hệ thống kế toán—nhờ vào sự dễ dàng trong phát triển và năng suất cao. Tuy nhiên, cùng với sự tiến hóa của hệ điều hành (OS), vai trò của nó đang dần đi đến hồi kết.

Mặc dù VB6 đã hỗ trợ hiện trường trong một thời gian dài và được gọi là “hệ thống di sản” (legacy system), nhưng số lượng các doanh nghiệp xem xét việc chuyển đổi (migration) đang gia tăng trong những năm gần đây do việc chấm dứt hỗ trợ và các yếu tố khác.

Thông thường, việc chuyển sang VB.NET, người kế nhiệm chính thống của VB6, được coi là lựa chọn tốt hơn. Tuy nhiên, trong thời đại mà Chuyển đổi số (DX) đang là yêu cầu cấp thiết, tại sao không thử xem xét các lựa chọn khác ngoài việc chỉ chuyển đổi sang VB.NET?

Dựa trên kinh nghiệm thực hiện nhiều dự án chuyển đổi VB6, lần này chúng tôi sẽ giải thích về “điểm đến chuyển đổi tối ưu” mà bạn nên cân nhắc ngay bây giờ.

Lý do bắt buộc phải chuyển đổi VB6 (Tái xác nhận và Rủi ro kinh doanh)

Trước khi xem xét điểm đến chuyển đổi, hãy cùng sắp xếp lại 4 thực tế đằng sau việc tại sao cần phải chuyển đổi từ VB6.

1. Chấm dứt hỗ trợ Windows 10

Cùng với việc chấm dứt hỗ trợ Windows 10 vào tháng 10 năm 2025, môi trường hệ điều hành để VB6 hoạt động ổn định đã bị mất đi. Trong môi trường kế nhiệm là Windows 11, sự đảm bảo hoạt động của VB6 là rất hạn chế, và nguy cơ xảy ra các vấn đề về tương thích—như vỡ giao diện màn hình hay lỗi chức năng—đang ngày càng gia tăng.

2. Không cung cấp bản vá bảo mật và Lỗ hổng bảo mật

Vì sự hỗ trợ cho chính ngôn ngữ này đã kết thúc, nên ngay cả khi các lỗ hổng mới được phát hiện, các bản vá sửa lỗi cũng sẽ không được cung cấp. Ngoài ra, các tiêu chuẩn giao tiếp tiêu chuẩn của VB6 (như SSL 3.0) không đáp ứng được các tiêu chuẩn bảo mật hiện đại, do đó việc tiếp tục sử dụng chúng sẽ gây ra các vấn đề về an toàn thông tin và tuân thủ quy định.

Đây không chỉ đơn thuần là vấn đề kỹ thuật, mà là vấn đề liên quan đến trách nhiệm doanh nghiệp (rủi ro pháp lý) đối với thông tin khách hàng và thông tin mật mà hệ thống xử lý. Việc rò rỉ thông tin sau khi kết thúc hỗ trợ có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc quản lý kinh doanh.

3. Không tương thích với môi trường 64bit và phần cứng mới nhất

Driver cho các hệ điều hành và thiết bị ngoại vi hiện tại (như máy in hay thiết bị cầm tay) đều lấy 64bit làm tiêu chuẩn. VB6, vốn là ứng dụng 32bit, đang ngày càng gặp nhiều trường hợp không thể liên kết bình thường với các môi trường phần cứng mới nhất này, dẫn đến khả năng gây trở ngại cho nghiệp vụ khi cần thay thế thiết bị.

Sự sụt giảm và già hóa của kỹ sư bảo trì

Trong khi các kỹ sư có kinh nghiệm phát triển VB6 đang già đi và nghỉ hưu, thì hầu như không có kỹ sư trẻ nào học mới VB6. Trên thị trường nhân lực trong nước, việc đảm bảo được các kỹ sư có thể bảo trì hoặc cải tiến các hệ thống hiện có đang trở nên khó khăn hơn qua từng năm.

So sánh chi tiết: 3 điểm đến chính khi chuyển đổi VB6 và Tiêu chí lựa chọn

Đây là phần trọng tâm. Bạn đang nghĩ đến việc chuyển đổi từ VB6, nhưng thực tế có những lựa chọn nào?

Lựa chọn 1: Chuyển đổi sang VB.NET (Chuyển đổi trực tiếp / Re-host)

Lựa chọn đầu tiên thường được xem xét là chuyển sang VB.NET, cũng là sản phẩm của Microsoft và là ngôn ngữ kế nhiệm của VB6. Đây là phương pháp chuyển đổi mã nguồn hiện có bằng cách sử dụng các công cụ chuyển đổi, thường được gọi là “Chuyển đổi trực tiếp” (Straight Conversion) hoặc “Re-host”.

【Ưu điểm】 Lợi thế lớn nhất là vì VB.NET là ngôn ngữ kế thừa các đặc tả ngôn ngữ của VB6, nên có thể tận dụng các công cụ chuyển đổi và bí quyết (know-how) sẵn có. Bằng cách sử dụng các công cụ của bên thứ ba kế thừa công nghệ từ Upgrade Wizard chính thức của Microsoft (hiện đã ngừng cung cấp), chúng ta có thể chuyển đổi mã nguồn sang môi trường mới một cách máy móc.

Việc có thể mang theo logic nghiệp vụ hiện có mà không làm hỏng nó cũng là một ưu điểm. Trong các hệ thống cũ đã hoạt động hơn 20 năm, tình trạng “hộp đen”—nơi tài liệu đặc tả không còn tồn tại, hoặc người phụ trách đã nghỉ việc và không ai hiểu ý nghĩa của các công thức tính toán—thường xuyên xảy ra. Nếu chuyển đổi sang VB.NET, khả năng duy trì được logic tính toán và quy tắc nghiệp vụ thông qua việc thay thế máy móc sẽ cao hơn. Kết quả là, chi phí và thời gian phát triển có thể được tiết kiệm hơn so với các phương pháp phát triển khác nhờ việc rút ngắn công sức.

【Điểm cần lưu ý】 Trong lộ trình công nghệ của Microsoft, trục chính của sự đổi mới hiện tại đã chuyển sang các ngôn ngữ như C#. Mặc dù VB.NET vẫn được hỗ trợ như một công nghệ ổn định coi trọng các tài sản quá khứ, nhưng vị thế của nó về việc bổ sung tính năng mới và sự phát triển thì bảo thủ hơn so với C#.

Mặc dù nó rất phù hợp cho mục đích “chuyển nguyên trạng nghiệp vụ hiện tại sang một môi trường ổn định”, nhưng bạn cần cân nhắc rằng các lựa chọn kỹ thuật có thể bị thu hẹp nếu muốn tích cực áp dụng liên kết AI hay các công nghệ đám mây mới nhất trong tương lai.

Ngoài ra, thông thường phạm vi mà công cụ chuyển đổi có thể bao phủ là có hạn, và khoảng 50% toàn bộ quy trình được cho là cần sự sửa chữa thủ công và kiểm thử bởi các kỹ sư. Nhận thức rằng “có công cụ nên sẽ xong dễ dàng” là rất nguy hiểm.

Lựa chọn 2: Xây dựng lại hiện đại bằng C# / Ngôn ngữ Web (Thúc đẩy DX)

Đây là phương pháp định nghĩa lại đặc tả từ đầu và xây dựng lại hệ thống bằng các ngôn ngữ tiêu chuẩn hiện đại như C# hoặc JavaScript. Trong nhiều trường hợp, việc này đi kèm với việc chuyển đổi sang hệ thống Web.

【Ưu điểm】 Lợi ích lớn nhất là có được đồng thời cả một cơ chế phát triển bền vững cho tương lai và khả năng mở rộng kinh doanh mạnh mẽ trước những thay đổi.

Về mặt nhân sự, trong thị trường kỹ sư hiện tại, các ngôn ngữ hệ Web như C# và JavaScript đang là chủ đạo, việc áp dụng chúng sẽ giúp dễ dàng đảm bảo nhân lực trẻ để đảm nhận việc bảo trì và vận hành trong tương lai. Trong bối cảnh sự già hóa của các kỹ thuật viên VB đang diễn ra, việc có thể giải quyết tận gốc rủi ro phụ thuộc vào cá nhân (theo kiểu “hệ thống thì còn nhưng người sửa thì không có”) là một lợi thế cực kỳ lớn trong quản trị doanh nghiệp dài hạn.

Hơn nữa, bằng việc Web hóa hệ thống, doanh nghiệp được giải phóng khỏi việc quản lý máy tính khách (client PC) truyền thống và có thể đáp ứng ngay lập tức các phong cách làm việc linh hoạt như làm việc từ xa. Việc liên kết với các công nghệ AI mới nhất và các dịch vụ đám mây bên ngoài cũng trở nên trơn tru hơn, cho phép hệ thống tiến hóa từ một công cụ xử lý nghiệp vụ đơn thuần thành “DX tấn công” giúp tạo ra lợi nhuận mới thông qua việc tận dụng dữ liệu.

【Điểm cần lưu ý và Biện pháp】 Vì là xây dựng lại (rebuild), nên không hiếm trường hợp chi phí và thời gian sẽ gấp đôi trở lên so với việc chuyển đổi sang VB.NET. Ngoài ra, sự bối rối tại hiện trường do thay đổi về màn hình và cảm giác thao tác cũng được dự báo trước. Mặc dù sự phản đối từ hiện trường là vấn đề khó tránh khỏi, nhưng vì rebuild tương đương với việc làm lại định nghĩa yêu cầu, nên cần thiết phải có thái độ thay đổi văn hóa tổ chức với sự lãnh đạo mạnh mẽ, coi đây là cuộc “cải cách nghiệp vụ” do ban lãnh đạo chủ trì.

Lựa chọn 3: Chuyển sang SaaS hoặc Nền tảng Low-code

Cũng có một lựa chọn là sử dụng các SaaS hoặc nền tảng Low-code hiện có, xuất phát từ quan điểm “Liệu có thực sự cần thiết phải tự phát triển hệ thống riêng hay không?”.

【Ưu điểm】 Tốc độ triển khai nhanh vượt trội, và việc đáp ứng các sửa đổi luật pháp như chế độ hóa đơn (Invoice System) có thể giao phó cho phía nhà cung cấp. Chi phí cũng rẻ hơn rất nhiều so với việc xây dựng lại từ đầu.

Những năm gần đây, phong trào thay thế hệ thống bằng cách tận dụng các nền tảng Low-code như Kintone hay Microsoft Power Platform cũng đang diễn ra sôi nổi. Vì có thể phát triển mà không cần nhiều kiến thức lập trình chuyên môn, nên có ưu điểm là dễ dàng thực hiện cải tiến và sửa đổi nghiệp vụ.

【Điểm cần lưu ý và Biện pháp】 Bạn cần xem xét cẩn thận xem quy trình nghiệp vụ của công ty mình có phù hợp với chức năng của SaaS đó hay không. Để tránh thất bại kiểu “tưởng là tốt nhưng khi dùng thì thiếu chức năng cần thiết”, việc kiểm chứng trước là rất quan trọng. Ngoài ra, đừng quên rằng cũng cần phải xem lại cách làm riêng của công ty từ trước đến nay và thay đổi quy trình nghiệp vụ để phù hợp với công cụ.

Tổng kết

Lần này, chúng tôi đã giải thích về rủi ro khi tiếp tục sử dụng VB6 và các điểm đến chuyển đổi chính. Công ty chúng tôi cũng đã hỗ trợ rất nhiều dự án, và câu trả lời chính xác thì thay đổi tùy theo tình hình của doanh nghiệp, từ trường hợp ưu tiên sự ổn định nghiệp vụ bằng cách chuyển sang VB.NET, cho đến trường hợp thúc đẩy DX ngay lập tức bằng cách xây dựng lại với C#.

Điều quan trọng không chỉ đơn thuần là “thay thế hệ thống cũ”, mà là chọn điểm đến chuyển đổi với tầm nhìn “Doanh nghiệp muốn trở nên như thế nào trong 5 năm, 10 năm tới”.

Hãy lựa chọn lộ trình tối ưu bằng cách đối chiếu với phương hướng tương lai của doanh nghiệp, chứ không chỉ dựa trên ngân sách hay thời gian giao hàng.

Chúng tôi sẽ đề xuất phương pháp phù hợp với dự án của bạn

Là công ty giải pháp CNTT hàng đầu của Nhật Bản với khoảng 20 năm kinh nghiệm phát triển phần mềm Offshore tại Việt Nam, chúng tôi đã và đang cung cấp dịch vụ phát triển phần mềm và hệ thống. Xin đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi khi bạn cân nhắc phát triển Offshore.

Phát triển phần mềm Offshore tại Việt Nam